1. TARİHÇESİ

Toz altı kaynak yöntemi ilk defa 1933 yılında Amerika Birleşik Devletlerinde uygulanmaya  başlamıştır. Yöntem daha sonraları 1937 yılında Avrupa’da kullanılmaya başlamış ve bugünkü  şeklini ise 1946 yılında Rusya’da almıştır.
Yöntemin Türkiye’ye girişi 196O’lı yıllara rastlar. Bugün ülkemizde kaynaklı imalat yapan  büyük kuruluşların tümünde toz altı kaynağı yapılmaktadır.

1.1. Yöntemin Genel Özellikleri
Toz altı kaynak yönteminde kaynak parametreleri (kaynak akımı, ark voltajı, tel ilerleme hızı, kaynak hızı) iyi seçildiği takdirde hatasız ve çok güzel görünümlü dikişler elde edilir. Normal örtülü elektrotla yapılan kaynağa göre bu yöntemde kullanılan aynı çaplı elektrot daha yüksek kaynak akımı ile yüklendiğinden, daha büyük kaynak banyosu ve daha derin nüfuziyet elde edilir.
Yöntem,yan otomatik ve tam otomatik kaynak uygulamalarına da müsait olduğu için, modern kaynak uygulaması olarak sanayileşmiş ülkelerde yaygın kullanım sahası bulmuştur.
Netice olarak toz altı kaynak yöntemi için özetle şöyle diyebiliriz:
—Sürekli kaynakta sürat
—Malzeme ve işçilikten ekonomi
—Güvenilir ve güzel görünümlü kaynak dikişi,
elde edilen bir kaynak yöntemidir

1.2. Yöntemin Prensibi ve Kaynak Donanımı
Toz altı kaynak yönetiminde de ark, otomatik olarak kaynak yerine sürülen çıplak elektrot ile iş parçası arasında meydana gelir ve ayrı bir kanaldan kaynak yerine dökülen toz yığını altında işlevine devam eder. Kaynak arkının toz yığını altında teşekkül etmesinden dolayı bu yönteme TOZALTI KAYNAK YÖNTEMİ denmiştir.
Kaynak donanımının prensip şeması aşağıda görüldüğü gibidir.

 

toazltisematik
Şekil 1. – Toz altı kaynak yönteminin prensip şeması.
Kaynak donanımı şu ünitelerden meydana gelmiştir.
— Sabit gerilim tipi (c.p) kaynak makinesı — Tel sürme motoru— Kaynak tozu deposu— Bakır çene— Çıplak elektrot kangalı— Tel sürme motoru, elektrot kangalı ve toz deposunu üzerinde tasıyan araba

Avantajları :

  1. Düz ve silindirik parçaların kaynağında, her kalınlık ve boyuttaki boruların kaynaklarında ve sert dolgu kaynaklarında kullanılabilen yüksek kaynak hızına ve yüksek metal yığma hızına sahip bir yöntemdir.
  2. Hatasız ve yüksek mekanik dayanımlı kaynak dikişleri verir.
  3. Kaynak esnasında sıçrama olmaz ve ark ısınları görünmez bu nedenle kaynak operatörü için gereken koruma daha azdır.
  4. Diğer yöntemlere göre kaynak ağzı açılarını kaynak yapmak mümkündür.
  5. Tozaltı kaynağı kapalı ve açık alanlarda uygulanabilir.

Dezavantajları :

  1. Tozaltı kaynak tozları havadan nem almaya eğilimlidir, bu da kaynakta gözeneğe neden olur.
  2. Yüksek kalitede kaynaklar elde edebilmek için ana metal düz, düzgün olmalı, ana metal yüzeyinde yağ, pas ve diğer kirlilikler olmamalıdır.
  3. Cüruf kaynak dikişi üzerinden temizlenmelidir, bu bazı uygulamalarda zor bir işlem olabilir. Çok pasolu kaynaklarda, kaynak dikişine cürüf kalıntısı olmaması için cüruf her paso sonrası temizlenmelidir.
  4. Tozaltı kaynağı 5 mm den ince malzemelerde yanma yapabileceği için genellikle uygun değildir.
  5. Yöntem özel bazı uygulamalar hariç, düz, yatay pozisyondaki alın kaynakları ve köşe kaynakları için uygundur.
  6. Her metal ve alaşım için uygulanabilen bir yöntem değildir.