Çökelme Sertleşmeli Paslanmaz Çelikler

 

Çökelme sertleşmeli paslanmaz çelikler  bakır, molibden, niobyum, titanyum ve alüminyum gibi alaşım elementleri içeren, bu elementlerin bir veya birkaçının etkisi ile çökelme sertleşmesi gösteren Fe-Cr-Ni’ li paslanmaz çelikler ailesinin bir grubudur (Tülbentçi ve ark.,1993).

 

Çökelme sertleşmesi, prensip olarak alaşımı çözeltiye alma tavından sonra uygulanan hızlı soğumayı takip eden bir yaşlandırma işlemidir. Yukarıda belirtilen ve çeliğin içinde bulunan alaşım elementleri çözeltiye alma tavlaması sırasında çözünürler ve yaşlandırma işlemi sırasında da çok küçük zerrecikler halinde çökelerek matrisin sertlik ve mukavemetini artırırlar (N.N., 1982). Bu işlem sonucu çelik, martenzitik paslanmaz çeliklerin mekanik özelliklerine ve 304 serisi ostenitik paslanmaz çeliklerin korozyon direncine sahip olabilmektedir. Bu tür çeliklerin üretimde sahip olabildikleri en önemli üstünlük, normalize halde kolaylıkla işlenip biçimlendirildikten sonra 480-600oC’ de bir ısıl işlem uygulanarak mekanik özelliklerinin geliştirilmesidir. Mukavemetleri yaklaşık 1700MPa’ a kadar çıkabilmekte ve böylece, martenzitik paslanmaz çeliklerin mukavemetlerinin üzerinde değerlere ulaşılabilmektedir.

 

Çökelme sertleşmeli paslanmaz çelikler, çözeltiye alma tavlamasından sonraki işlemler sonucu çeliğin yapısal değişimine ve özelliklerine bağlı olarak üç türde gruplanır. Bunlar; martenzitik çökelme sertleşmeli paslanmaz çelikler, yarı-ostenitik çökelme sertleşmeli paslanmaz çelikler ve ostenitik çökelme sertleşmeli paslanmaz çeliklerdir.

 

Günümüzde üretilen çökelme sertleşmeli paslanmaz çelikler, yüksek hızlı uçakların dış yüzeylerinde, füze gövdelerinde, deniz taşıtlarında, yakıt tanklarında, uçakların iniş takımlarında, pompalarda, millerde, somun, cıvata, kesici aletler ve kavramalarda yaygın bir uygulama alanına sahiptir (Tülbentçi ve ark.,1993).

kaynak: orhan baylan yüksek lisans tezi